Nhập cung và xung cung

Đọc sách tử vi, ta gặp liên tục những cụm như “Tử Vi tọa Mệnh”, “Thiên Lương chiếu Mệnh”, “Kình Đà giáp Mệnh”. Chúng mô tả những con đường khác nhau để một sao tác động lên một cung, mạnh yếu khác nhau. Nắm được bộ từ này thì phần lớn lời bình giải trên lá số sẽ dễ theo hơn.

Tọa thủ: sao nằm ngay trong cung

Sao nằm trong một cung gọi là tọa thủ, đóng, cư hay nhập cung đó. Hai sao trong cùng một cung là đồng cung, chẳng hạn Tử Vi đồng cung Thiên Phủ ở Dần hoặc Thân. Đây là tầng ảnh hưởng trực tiếp nhất: tính chất của cung được nhận diện trước hết qua chính tinh tọa thủ và độ sáng, rồi mới tới phụ tinh.

Xung chiếu và hội chiếu

Xung chiếu (còn nói là chiếu, đối chiếu) là ảnh hưởng từ cung đối diện, cách sáu cung: Tý–Ngọ, Sửu–Mùi, Dần–Thân, Mão–Dậu, Thìn–Tuất, Tỵ–Hợi. Theo cung chức năng, các cặp đối là Mệnh–Thiên Di, Phụ Mẫu–Tật Ách, Phúc Đức–Tài Bạch, Điền Trạch–Tử Tức, Quan Lộc–Phu Thê, Nô Bộc–Huynh Đệ. Có thế xung cố định: Thiên Phủ luôn bị Thất Sát chiếu sang.

Hội chiếu (tam hợp chiếu) là ảnh hưởng từ hai cung tam hợp, cách bốn cung về mỗi phía. Mười hai chi chia thành bốn bộ ba: Thân Tý Thìn, Dần Ngọ Tuất, Tỵ Dậu Sửu, Hợi Mão Mùi. Theo cung chức năng, các bộ ba là Mệnh–Quan Lộc–Tài Bạch, Phụ Mẫu–Nô Bộc–Tử Tức, Phúc Đức–Thiên Di–Phu Thê, Điền Trạch–Tật Ách–Huynh Đệ.

Gộp chính cung, cung xung chiếu và hai cung tam hợp, ta có tam phương tứ chính. Tam phương tứ chính của Mệnh vì thế gồm Mệnh, Quan Lộc, Tài Bạch và Thiên Di: bản thân, công việc, tiền bạc và môi trường bên ngoài được đọc như một khối (xem tam phương tứ chính khi đọc một cung và tam hợp, xung chiếu). Khi một cặp như Tả Phù, Hữu Bật cùng có mặt trong bốn cung ấy, người ta nói chúng “hội” về cung đó (xem cách cục tử vi).

Giáp: hai cung kẹp hai bên

Giáp là ảnh hưởng từ hai cung liền kề hai bên. Phụ Mẫu và Huynh Đệ luôn giáp Mệnh. Lộc Tồn luôn có Kình Dương ở cung kế tiếp và Đà La ở cung phía trước, nên cung có Lộc Tồn bao giờ cũng ở thế Kình Đà giáp. Sách cổ coi giáp Tả Hữu, giáp Xương Khúc là thế được nâng đỡ, còn giáp Kình Đà hay giáp Không Kiếp là thế cần dè chừng.

Thứ bậc ảnh hưởng

Thứ tự thường được chấp nhận là tọa thủ mạnh nhất, rồi xung chiếu, rồi hội chiếu; giáp là ảnh hưởng phụ. Điểm tham khảo 0–100 lá số tính cho mỗi cung phản ánh thứ bậc ấy: sao trong chính cung có trọng số 1, sao ở cung xung chiếu 0,5, sao ở mỗi cung tam hợp 0,3. Đó chỉ là một cách lượng hóa đơn giản, không thay cho việc đọc cả bàn.

Một cung không có chính tinh gọi là vô chính diệu. Truyền thống đọc cung ấy bằng cách mượn chính tinh của cung xung chiếu; phần điểm trên lá số cũng mượn chính tinh cung đối diện với hệ số 0,6, kèm một khoản trừ nhỏ. Cung vô chính diệu không nhất thiết xấu, chỉ dễ nghiêng theo phụ tinh và cung đối diện hơn (xem vô chính diệu).

Sao lưu nhập cung theo năm và theo vận

Sao gốc cố định suốt đời; mỗi năm lại có một bộ sao lưu (tiền tố “L.” trên lá số) nhập vào các cung. Ví dụ năm Bính Ngọ: L. Thái Tuế nhập Ngọ; L. Lộc Tồn nhập Tỵ, kéo theo L. Kình Dương ở Ngọ và L. Đà La ở Thìn; L. Thiên Mã nhập Thân; Tứ Hóa lưu niên cho L. Hóa Lộc theo Thiên Đồng, L. Hóa Quyền theo Thiên Cơ, L. Hóa Khoa theo Văn Xương, L. Hóa Kỵ theo Liêm Trinh. Sao lưu nhập cung nào thì cung đó, cùng tam phương của nó, được chú ý hơn trong năm.

Đại vận cũng có lớp sao riêng mang tiền tố “ĐV.”, tính từ can của cung đại vận. Dùng can cung để phóng Tứ Hóa là kỹ thuật Bắc phái (xem Tứ Hóa đại vận). Bắc phái còn gọi việc Tứ Hóa từ can một cung bay vào cung khác là “hóa nhập”; chi tiết ở mục phi hóa. Dù là sao gốc hay sao lưu, nhập cung hay chiếu cung, một tác động đơn lẻ hiếm khi tự quyết định; điều đáng đọc là các lớp chồng lên nhau ra sao.